Szkolenie dla osób wyznaczonych do zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników

Stan prawny: 6 października 2026 r.

Każdy pracodawca musi wyznaczyć pracowników, którzy w pierwszych minutach pożaru ogłoszą alarm, ocenią, czy da się bezpiecznie gasić, i wyprowadzą ludzi z budynku. To osobny obowiązek, niezależny od szkoleń okresowych BHP — a wyznaczone osoby trzeba do tej roli przygotować.

Obejrzyj film o szkoleniu0:34 · z lektorem

Kogo dotyczy

Obowiązek wyznaczenia spoczywa na każdym pracodawcy — w biurze, sklepie, szkole, przychodni i na hali produkcyjnej. Kodeks pracy nie zwalnia małych firm. Jedyny wyjątek (art. 209¹ § 4) dotyczy pracodawcy, który zatrudnia wyłącznie pracowników młodocianych lub niepełnosprawnych: wtedy te działania może wykonywać sam.

Szkolenie jest przeznaczone dla:

• pracowników wyznaczonych do zwalczania pożarów i ewakuacji oraz osób przewidzianych na ich zastępców,
• osób pełniących funkcje w organizacji ewakuacji: kierujących ewakuacją, przewodników stref, zamykających, łączników,
• asystentów osób wymagających pomocy przy ewakuacji (osób z niepełnosprawnościami, gości, pacjentów).

Ile osób wyznaczyć

Przepis nie podaje liczby. Zgodnie z art. 209¹ § 2 i § 3 ma ona odpowiadać rodzajowi i zakresowi działalności, liczbie pracowników i innych osób przebywających na terenie zakładu oraz poziomowi zagrożeń. W praktyce liczy się, czy na każdej zmianie i w każdej strefie jest ktoś przygotowany — także w czasie urlopów i zwolnień. Dlatego warto od razu przeszkolić zastępców.

Wyznaczenie tych pracowników pracodawca konsultuje z pracownikami lub ich przedstawicielami (art. 237^11a § 1 pkt 3 Kodeksu pracy).

Program szkolenia

Jak wygląda zaliczenie

Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia uczestnik otrzymuje po spełnieniu łącznie czterech warunków:

1. zapoznanie się z całością materiału — slajdy omawia lektor, naukę można podzielić na dowolną liczbę sesji;
2. test końcowy — 25 pytań losowanych z puli, 20 minut, próg 70%, dwa podejścia;
3. zadanie terenowe — obchód trasy od własnego stanowiska pracy do miejsca zbiórki i protokół podpisany przez przełożonego;
4. podpisane oświadczenie uczestnika.

Zadanie terenowe jest celowe: osoba wyznaczona musi znać ten budynek — gdzie stoją gaśnice, którędy prowadzi droga ewakuacyjna i gdzie jest miejsce zbiórki. Ogólna wiedza z testu tego nie zastąpi.

Jak to się łączy z instrukcją bezpieczeństwa pożarowego

W obiektach użyteczności publicznej, produkcyjnych i magazynowych właściciel, zarządca lub użytkownik musi mieć instrukcję bezpieczeństwa pożarowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 822 ze zm.). Instrukcja określa m.in. sposoby postępowania na wypadek pożaru, warunki i organizację ewakuacji oraz zadania stałych użytkowników obiektu — to właśnie materiał, z którym wyznaczona osoba powinna być obeznana.

Jeśli obiekt jest przeznaczony dla ponad 50 stałych użytkowników (i nie należy do kategorii ZL IV), właściciel lub zarządca co najmniej raz na 2 lata przeprowadza praktyczne sprawdzenie organizacji i warunków ewakuacji (§ 17 ust. 1 tego rozporządzenia). Przeszkolone osoby wyznaczone to naturalna obsada takiego ćwiczenia.

Pytania i odpowiedzi

Co ile lat powtarzać to szkolenie?

Przepisy nie określają cyklu. Szkolenie warto powtórzyć, gdy zmieniają się zagrożenia, układ obiektu, instrukcja bezpieczeństwa pożarowego albo skład wyznaczonej grupy — wtedy przestaje odpowiadać „rodzajowi i poziomowi zagrożeń", których wymaga art. 209¹ § 3.

Czy szkolenie okresowe BHP nie wystarczy?

Nie. W programach szkoleń okresowych ochrona przeciwpożarowa to jeden ogólny temat — u pracodawców i kierowników jedna godzina lekcyjna, wspólna z ochroną środowiska. Takie szkolenie nie przygotowuje do prowadzenia ewakuacji ani do decyzji o gaszeniu. Wyznaczenie z art. 209¹ to odrębna rola z odrębnym przygotowaniem.

Co grozi za niewyznaczenie tych osób?

Art. 209¹ należy do działu Kodeksu pracy o bezpieczeństwie i higienie pracy. Za nieprzestrzeganie przepisów bhp art. 283 § 1 przewiduje grzywnę od 2000 do 60 000 zł, a inspektor pracy może nałożyć mandat do 5000 zł. Ważniejsze jest jednak to, że w razie pożaru nie ma wtedy nikogo, kto wie, co robić w pierwszych minutach.